GESCHIEDENIS VAN HET 18er LUFTWAFFE FELDDIVISION

(Inleiding)


'Na de zware verliezen aan het Oostfront in 1941 en 1942 en met in het vooruitzicht de nieuwe geplande offensieven in 1943 kwam het bevel vanuit Berlijn om manschappen te leveren vanuit de Duitse luchtmacht. Maarschalk  Göring  (de toenmalige aanvoerder van de Luftwaffe) wilde hier wel aan tegemoet komen, maar alleen als de nieuwe grondtroepen onder zijn commando bleven.'


De opzet was een 200 tot 250 duizend mannen, onderverdeeld in nieuwe divisies genoemd 'Felddivisionen' (velddivisies), elk voorzien van tenminste twee Jager regimenten (lichte infanterie), samen met artillerie, cavalerie en andere ondersteunende eenheden en een eigen HQ. De eerste divisies werden opgericht vanaf oktober 1942.

De soldaten binnen deze Felddivisionen droegen hun oude Luftwaffe uniformen. Een enkele aanpassing was alleen de 'Jagergrun' kraagspiegels, met daarnaast de bies van de epaulet in de kleur van de desbetreffende 'Waffengattung' (divisie tak, divisie eenheid) waar men aan toebehoorde. Was men bijvoorbeeld een soldaat binnen een 'flak' eenheid van een Felddivision, droeg je groene kraagspiegels (met of zonder rode bies) met de daarbij behorend epauletten ook met een rode bies voorzien.

Een andere aanpassing was de opbouw van de rangen, die gelijk werden zoals bij de meer bekende 'Fallschirmjager' (parachutisten) eenheden voorzien was. Een soldaat werd dus een 'Jager' genoemd. Einde 1942 werden ook voor het eerst de specifieke Felddivision camouflage jassen (M1942) uitgereikt, om de eenheden minder herkenbaar te maken in het veld, omdat het grijsblauw nogal opviel. Voorzien van het 'Splittertarn B'  camouflage motief.

Alle eenheden binnen het bestaande Luftwaffe apparaat werden doorgelicht, ingekrimpt en sommige van de Flieger Regimenten werd geheel opgeheven. Al het als 'overbodig' gezien personeel:monteurs, magazijnkrachten, administratief personeel werd ingedeeld en doorverwezen naar de nieuwe Felddivisionen. Wapens en munitie moesten daarbij allemaal door het Heer geleverd worden.  Vele van de Felddivisionen kregen dan ook vaak (verouderde) vijandelijk buitgemaakte zwaardere wapens, hadden weinig voertuigen, gebruikte men nog veel paarden en karren.

Hoewel Göring 'zijn'.. Felddivisionen alleen wilde inzetten als reserve en stationaire eenheden, gingen de meeste gelijk toch door naar het Oostfront. Voorzien met onvoldoende getrainde soldaten, met een gemiddelde leeftijd hoger dan bij het Heer, een veel te weinig aan zware wapens en ook kleiner qua aantal manschappen in vergelijking met een standaard Heer divisie, leden ze uiteraard gevoelige verliezen. Van de 250.000 mannen waren er na een jaar al 90.000 gevallen, vermist of gewond geraakt.

Echter ondanks hun onervarenheid (ook bij hun officieren die alleen een korte opleiding infanterie tactieken meekregen), was er een groot  'corps de esprit' , onderling tussen de kameraden. Hun dienst binnen de Luftwaffe (waar ze ooit zelf voor hadden gekozen bij de start van hun dienstplicht), vonden ze belangrijk. Eind 1943 gingen deze Luftwaffe velddivisies over in het Heer, werden gezien als standaard divisies binnen het Heer maar behielden wel hun nummering en de toevoeging 'Luftwaffe'.

De meeste vochten aan het Oostfront, een aantal ook aan het Westfront. Deze waren gelegerd in Nederland, België en in Noord Frankrijk aan de kusten toen D day losbarstte in juni 1944. Daarnaast een tweetal divisies ingezet in Italië en later weer terug getrokken. Een andere divisie in Noorwegen werd nooit ingezet.



Het 18e Luftwaffe Felddivision

Sterkte ongeveer 12.500 man (Juni 1944) 

Werd ook opgericht eind 1942, de meeste mannen kwamen van het 'Fliegerregiment 52' af. Begin 1943 werd de divisie opgesteld in Rochefort (Frankrijk), vanaf April dat jaar verplaatst naar bunker stellingen bij Duinkerken (onderdeel van de Atlantik Wall), waarbij het het 282ste infanterie divisie verving . Het HQ werd gestationeerd in Brugge (België), andere hoofdposten in Gravelines (Frankrijk) en Coudekerque (Frankrijk).

Vanaf november 1943 ging de divisie over naar de Wehrmacht, werd aangevuld met een extra Jager regiment, maar elke Jager divisie werd wel weer gekrompen van drie naar twee bataljons per regiment.

De divisie was nog steeds op deze locaties gelegerd toen  D-Day losbarstte in begin Juni 1944.


DIVISIE STERKTE  (JUNI 1944)

- Felddivision 18 HQ

- Jager Regimenten  (lichte infanterie) nr 35, 36 en 48

- Artillerieregiment 18 (artillerie)

- Fusilierbataljon 18  (verkenning)

- Panzerjagerafdeling 18  (anti tank eenheden)

- Pionierbataljon 18  (engineering eenheid, ook een bruggenbouw)

- Nachtrichtenbataljon 18  (communicatie)

- Feldersatzbataljon 18  (divisie opleidingseenheid)

- Kosakenbataljon 570  (Russische kozakken, voornamelijk voor bewakingstaken ingezet)

- Nachschubtruppen 18  (logistieke eenheden)



DIVISIE BEWAPENING  (JUNI 1944)

- Maschinegewehren (MG's)(505 st)

- Flammenwerfer (vlammenwerpers)(32 st)

- Granatwerfer (mortieren) (60 st)

- Panzerbüchse (Panzerschreck)(60 st)

- Infanteriegeschütze (kanon tegen infanterie) (4 st)

- Panzerabwehrkanone (teilweise motorisiert) (12 st)

- 12 Panzerabwehrkanone (motorisiert) (12 st)

- Sturmgeschütze (11 am 1/8/44) (stug tank) (3 st)

- 37mm Flak (motorisiert) (anti vliegtuig/infanterie) (9)

- 20mm Flak (motorisiert) (anti vliegtuig/infanterie) (9)

- 7,62 cm FH (artillerie) (12)

- 15,5 cm FH (artillerie) (24)

Begin Augustus 1944 toen de Geallieerden eindelijk aan hun doorstoot begonnen richting Parijs werd de divisie vanuit de regio Duinkerken hergepositioneerd binnen de regio Amiens (bij Mantes) aan de bekende Seine rivier. In de Mantes sector moest de divise de oprukkende Amerikaanse eenheden zo lang als mogelijk tegenhouden bij de rivier en eventueel bij een oversteek terugdringen tot achter de rivier. Dit lukte hun en de weken erop hield de divisie stand. Vanaf 25 augustus kregen ze daarbij enige ondersteuning van een SS panzer eenheid.

Eind augustus 1944 trok de divisie (inmiddels opgesplitst in drie zogenaamde 'Kampfgruppen') zich terug uit Mantes richting Rouen. Tijdens deze ordelijke terugtocht echter werden de Kampfgruppen ingehaald door snellere gemotoriseerde Amerikaanse eenheden en er volgden enkele achterhoede gevechten. Aanvang september bereikte de divisie de stad Cambrai, daar werden de resten opnieuw omgevormd naar nu nog slechts twee Kampfgruppen. Begin september volgde dan ook de enorme insluiting bij Mons (ook wel de Mons pocket genoemd) van vele terugtrekkende Duitse eenheden. Alle ingesloten Duitse eenheden kregen een vrijbrief om zelf uit te breken daar waar mogelijk.

Op drie september 1944 probeerde de commandant van de 18e lw Felddivision 'Joachim Von Tresckow' de terugtocht, hij wilde koste wat kost zijn divisie behoeden tegen vernietiging. Echter bijna alle wegen waren overbelast door massa's terug trekkende Duitse infanterie en cavalerie eenheden, daarbij kwam ook dat alles continue werd gebombardeerd door Geallieerde vliegtuigen en door artillerie. Desondanks lukte het de twee Kampfgruppen via een opening (ten westen van Mons) om te ontsnappen. Diezelfde nacht verspreidde de commandant Von Tresckow zijn eenheden nog meer en werden bij de verdere terugtocht grote steden vermeden. Na talloze schermutselingen met vijandelijke eenheden en partizanen, het oversteken van de rivier Sambre en de Maas met kleine boten, bereikte de resten de omgeving van Dinant. Op 15 september 1944 bereikten de uitgeputte troepen (al dagen zonder enig eten en drinken voorzien) de plaats Malmedy  (België), waar ze contact maakten met een aldaar gelegerde Duitse eenheid. Ze hadden (meestal te voet) 360 kilometer afgelegd in 17 dagen. Generaal Luitenant Von Tresckow werd voor deze heldenactie beloond met het ridderkruis.


NA NORMANDIË 1944

Na de ontsnapping uit de 'Mons pocket' in Frankrijk in september 1944 trokken de resten van de zwaar gehavende divisie zich terug tot in België, na een mars van 17 dagen voornamelijk te voet. Een groot deel van het HQ van de divisie wist daarbij ook te ontsnappen. Een adempauze zat er echter niet in.. de mannen werden in dezelfde maand nog geplaatst in een nieuw opgerichte "Volksgrenadier Divisie', opgesteld in Denemarken (Oksböl), het voormalige HQ overgeplaatst binnen deze nieuwe divisie.

Het in opbouw zijnde 571. Volksgrenadier (opgericht pas in eind augustus 1944) werd begin september hernoemd tot het '18. Volksgrenadier-Division'. Deze nieuwe divisie bestond uit een 3000 soldaten van het voormalige 18e Lw Felddivision, toegevoegd werden later nog eens een 3000 mannen, voornamelijk uit de Kriegsmarine (matrozen) en Luftwaffe, bijna allemaal onervaren soldaten.


'VOLKSGRENADIER DIVISIONEN' ?

Waren voornamelijk afgematte infanterie eenheden die vanaf juli 1944 uit Normandië of het Oostfront waren terugtrokken en werden aangevuld met verse troepen door 'Heeresgruppe Mitte' uit allerlei legerbestanden (Luftwaffe personeel, Kriegsmarine matrozen enz enz.). De benaming 'Volks' moest een link leggen tussen Wehrmacht en het Duitse volk, pure propaganda middelen.

Deze nieuwe divisie bleef in Denemarken tot midden oktober, toen was de divisie volledig aangevuld. Aangevuld wil hier zeggen; ze hadden voldoende aantallen manschappen gevonden. De divisie had meer paarden met kar dan motorvoertuigen, het ontbrak aan veel zware wapens en er werden slechts 2 Stug tanks toegevoegd. De meesten mannen behielden hun oude uniformen en kit, vaak versleten en opgebruikt.

Midden oktober werd de eenheid verplaatst naar de Eifel, om deel te nemen aan het Ardennen offensief, gelegerd in de regio Ormont-Brandscheid, ongeveer 14 km van Prüm. Eind november 1944 werd de divisie naar Habscheid verlegt. Op een koude 16 december 1944 trokken kleine eenheden (Stosstrupps) voornamelijk bestaande uit onervaren soldaten in de strijd, dit om 4 uur morgens in het pikkedonker en zonder enige artillerie ondersteuning door de sneeuw, amper voorzien met witte camo. Het doel was om vanuit de Eifel het belangrijke stadje St.Vith in te nemen, toen bijna net zo belangrijk als Bastogne.

De aanval verliep voorspoedig echter het wegen netwerk richting St.Vith raakte snel overbelast door de vele troepen, troepen die wilden opmarcheren richting St.Vith maar ook andere eenheden en veroorzaakten enorme chaos en files, mede tot ergernis van Wehrmacht officieren op SS eenheden die geen commando's wilden aannemen van de Heer officieren. Pas op 20 december waren alle eenheden voor de directe aanval op St.Vith op hun gewenste posities en de aanval werd opnieuw ingezet.

Boven verwachtingen lukte het de divisie in samenwerking met het 62. Volksgrenadier Division en het goed van materiaal voorziende 'Führer-Begleit-Brigade' om door de US verdedigingen te breken en te omcirkelen, nam hierbij een ongelooflijk aantal van 7000-8000 US (meestal ook onervaren) soldaten gevangen (Schnee Eifel pocket).. (voornamelijk van het 106th infantry division) en nam St.Vith in, de nacht van 21 december 1944

Na deze geslaagde operatie moest het 18. Volksgrenadier Division het 1st Panzer SS Division aflossen in de regio Houvegnez, dit lukte hun op 28 december en ze bouwden er hun stellingen uit (men ging over tot verdediging i.p.v. het voorzetten van aanvallen op de geallieerden). Op 6 januari 1945 werden hun linies doorbroken op de linkse flank, midden januari was de eenheid volledig uitgeput en bestond eigenlijk niet meer, er waren nog maar ongeveer 50 soldaten overgebleven ter grootte van een peloton dus. Na enige versterkingen trok de gedecimeerde eigenlijk niet meer bestaande 'divisie' zich eind januari terug tot op Duits grondgebied (Eifel). 

 

Soldaten van het 18e Lw Felddivision tijdens de terugtocht uit de Mons pocket

 

Kraagspiegels - epauletten voor onze eigen uitbeelding (verkenners/scouts, fietseenheden) binnen een Felddivision, van hoogste rang Oberst (Kolonel) tot Jager (soldaat), het groen varieerde in de praktijk van lichtgroen tot donkergroen.

 

Nazi partij lid, oorlogscrimineel en kunstrover Luftwaffe Maarschalk Goring, net gevangen genomen door US soldaten op 7 mei 1945.

 

Oude Felddivision soldaat, mannen soms van over de 60 werden ingezet voor frontdienst. Van jong 16/17 jaar tot over de 60, kanonnenvoer voor het systeem.

 

Mannen van het 18e Luftwaffe Felddivision in betere tijden, gestationeerd aan de Atlantikwall in Noord Frankrijk en België.

 

Fotos van de verplaatsing naar Mantes in Juli/augustus 1944

Source (Bundesarchive).


Generaal Luitenant Joachim von Tresckow (voormalig bevelhebber van het 328st Infanterie divisie vernietigd in Rusland eind 1943)


Foto's van soldaten uit het 18e en 16e Felddivision aan het front in Normandië 1944


Mannen van het 18e.Volksgrenadier Division tijdens de inname van St.Vith. Tijdens het Ardennenoffensief in december 1944.

 

Divisie logo 18.Volksgrenadier Division